Aparat
Fotografia cyfrowa wyparła już praktycznie analogową, ale lustrzanki analogowe nadal posiadają pewne zalety. Dlatego poniżej przedstawiciele poszczególnych grup aparatów oraz ich zalety i wady.
Lustrzanka analogowa
To aparat, który w fotografii analogowej daje nam największe możliwości. Posiada dobrą optykę z możliwością manualnego nastawiania ostrości, stosunkowo mały, odporny na wstrząsy i wilgoć. Nie posiada elektroniki (jedynie światłomierz), więc zawsze jest gotowy do użycia. Zazwyczaj z pełną gamą nastawów co do przysłon i czasów włącznie z czasem B. Wyposażony najczęściej w dwa kontakty dla lamp błyskowych - sanki oraz gniazdo. Jest on tani w zakupie oraz naprawie.
Lustrzanki wyposażone w pomiar światła TTL (przez obiektyw) są także użyteczne na powierzchni a co za tym idzie bardziej uniwersalne.
Jedynym ich mankamentem może być brak funkcji makro i konieczność stosowania pierścieni pośrednich.
Najbardziej popularne w tej części Europy były Zenity, Zorki, Fiedy, Praktica z czego ta ostatnia prezentuje najwyższy poziom wykonania.
Aparat ten umożliwia wykonywanie zdjęć w jaskini zarówno z ręki stosując fotocele jak i ze statywu. Wykonując fotografie z ręki możemy wykorzystać całkowitą ciemność i długi czas otwarcia migawki, wtedy wyzwalamy lampy połączone z fotocelą. Możemy również umieścić na aparacie lampę, która podczas wykonywania zdjęcia wyzwoli pozostałe lampy. Umożliwia nam to praktycznie zrezygnowanie ze statywu.
Lustrzanka cyfrowa
Lustrzanki cyfrowe są nadal dość drogie, zwłaszcza jeśli rozważymy ryzyko ich uszkodzenia w jaskini, oraz cenę za naprawę tych niezwykle precyzyjnych urządzeń. Kolejnym mankamentem lustrzanek cyfrowych jest ich zasilanie akumulatorami dedykowanymi, które niezbyt łatwo doładować na wyprawie lub kupić w pierwszym lepszym sklepie. Najbardziej uniwersalne wydaje się zasilanie bateriami AA tzw. paluszkami, które używamy do GPS-a, dalmierza, czołówki, lampy błyskowej... Uzależnienie od prądu ogranicza nas również w stosowaniu długiego czasu naświetlania B. Standardowe wyposażenie lustrzanek cyfrowych stanowią obiektywy zmiennoogniskowe. Powoduje to, że aparty te są trudniejsze do transportu oraz jasność obiektywu jest nieco gorsza niż w lustrzankach analogowych.
Zaletą używania lustrzanki cyfrowej jest niewątpliwie oszczędność na materiałach fotograficznych a także możliwość podglądu na miejscu zdjęcia. Właśnie funkcja podglądu sprawia, że fotografia stała się bardziej przystępna i nie wymagająca takiej wiedzy jak w przypadku analogowej. Aparaty cyfrowe możemy również sterować za pomocą pilota co może stanowić kolejne ułatwienie np. w nieustannej walce fotografa jaskiniowego z parą wodną wokół obiektywu. Lustrzanka cyfrowa umożliwia również wykonywanie makro fotografii bez konieczności stosowania pierścieni pośrednich.
Analog - kompaktowy
Ten rodzaj aparatu za sprawą cyfrowych praktycznie całkowicie wyszedł z użycia. Kiepska optyka, wszystkie funkcje zautomatyzowane, bez możliwości korekcji. Brak możliwości połączenia z lampą błyskową. Brak możliwości długiego naświetlania.
Wykorzystując jednak fotocelę z zewnętrzną lampą błyskową możliwie jest również wykonywanie dość ciekawych zdjęć jaskiniowych i tym aparatem. A kompaktowa budowa oraz brak wyświetlacza, pozwala na jego transportowanie nawet w wewnętrznej kieszeni kombinezonu.
Cóż można począć dzisiaj z takim aparatem? Można poddać go recyclingowi i wykorzystać wbudowaną lampę błyskową, konstruując jakiś własny patent w oryginalnej oprawie lub z własnym zwierciadłem. To zazwyczaj lampy o LP 12 więc słabej mocy, idealne do ciasnych miejsc lub doświetlania. Przy rozbieraniu pamiętajmy o wysokim napięciu na kondensatorze !!!
Cyfrowy - kompaktowy
W przeciwieństwie do swojego małoobrazkowego poprzednika oferuje o wiele więcej funkcji i posiada zdecydowanie lepszy układ optyczny. Lepiej wyposażone kompakty cyfrowe są bardzo zbliżone możliwościami do lustrzanek cyfrowych. Posiadają długie czasy, możliwość manualnego nastawiania czasu i przysłony, ostrości, mocy błysku, rodzaju błysku a nawet mają sanki na zewnętrzną lampę błyskową.
W przypadku braku możliwości doczepienia zewnętrznej lampy błyskowej wyzwalanie za pomocą podczerwieni możemy uzyskać zaklejając wbudowaną lampę błyskową naszym omawianym w dziale o lampach filtrem.
Znaczna część zdjęć na tej stronie została wykonana bardzo prostym aparatem cyfrowym Fuji A303.
W fotografii jaskiniowej głównymi zaletami tego typu aparatów jest stosunkowo niska cena do wielu możliwości jakie posiadają.
Dużym mankamentem jest natomiast delikatny, wysuwany obiektyw, który przenosi dużo zanieczyszczeń do wnętrza aparatu uszkadzając najczęściej mechanizm zoom. Po jakimś czasie należy się liczyć z koniecznością wymiany aparatu na nowy.
Wybierając odpowiedni model warto zwrócić uwagę na możliwość wyłączenia przedbłysku, maksymalny dostępny czas ekspozycji, sprawność focusa przy słabym oświetleniu, możliwość sterowania pilotem oraz czy posiada sanki do zewnętrznej lampy błyskowej.
Obiektyw
Najbardziej popularnymi obiektywami stosowanymi przy fotgrafowaniu w jaskiniach są obiektywy o ogniskowej 28mm lub 35mm, czyli tzw. szerokokątne. Wynika to z ich praktycznych właściwości jakimi są duży kąt widzenia i duża głębia ostrości. Istotna jest również jasność obiektywu podana najczęściej z przodu razem z ogniskową, nie powinna ona przekraczać wartości 2.8. Obiektywy zmiennoogniskowe (28-80mm itp.) stosowane w lustrzankach i kompaktach cyfrowych posiadają najczęściej jasność 3.5 a wraz ze wzrostem ogniskowej jasność ta pogarsza się. Nabywając używany obiektyw pamiętajmy by sprawdzić czy nie ma nadmiernych luzów oraz porysowanych szkieł. Zewnętrzną soczewkę dobrze też zaopatrzyć w filtr UV, który będzie chronił ją przed szkodliwymi czynnikami.